สวัสดิการที่พนักงาน "ไม่รู้ว่ามี" ก็แทบ "ไม่ต่างจากไม่มี"

‍

หลายองค์กรจ่ายเงินซื้อสวัสดิการให้พนักงานทุกปี แต่หากพนักงานไม่รู้ว่าตัวเองมีสิทธิ์อะไรบ้าง ไม่เข้าใจว่าใช้เมื่อไร หรือต้องเริ่มต้นจากตรงไหน สวัสดิการเหล่านั้นก็อาจไม่ได้สร้างคุณค่าอย่างที่องค์กรตั้งใจไว้

และปัญหานี้ไม่ได้เกี่ยวกับจำนวนสวัสดิการที่องค์กรมี

บางครั้งองค์กรมีสวัสดิการให้ครอบคลุมแล้ว เพียงแต่ไม่มีใครบอกพนักงานว่า “คุณใช้สิ่งนี้ได้นะ”

‍

GRiD หรือ Group Risk Development องค์กรตัวแทนอุตสาหกรรมสวัสดิการคุ้มครองความเสี่ยงแบบกลุ่มในสหราชอาณาจักร เปิดเผยผลสำรวจที่จัดทำร่วมกับ Opinium จากผู้มีอำนาจตัดสินใจด้าน HR 500 คน และคนทำงานในสหราชอาณาจักร 1,210 คน

ผลสำรวจสะท้อนช่องว่างระหว่างสิ่งที่องค์กรจัดให้ กับสิ่งที่พนักงานรับรู้และนำไปใช้จริง

‍

กว่า 1 ใน 3 ต้องเป็นฝ่ายเริ่มขอใช้สิทธิ์เอง

นายจ้าง 38% ระบุว่า องค์กรปล่อยให้พนักงานเป็นฝ่ายเริ่มต้นขอใช้สิทธิ์สวัสดิการด้วยตัวเอง โดยไม่ได้กระตุ้นหรือสนับสนุนการใช้งานอย่างจริงจัง

เมื่อถามพนักงาน ผลที่ได้ก็ใกล้เคียงกัน

พนักงาน 36% บอกว่า นายจ้างปล่อยให้ตนเองเป็นฝ่ายขอใช้สิทธิ์ ขณะที่มีเพียง 29% ที่รู้สึกว่าองค์กรส่งเสริมให้พนักงานใช้สิทธิ์สวัสดิการอย่างจริงจัง

อีก 31% ไม่แน่ใจหรือไม่รู้ว่านายจ้างมีการส่งเสริมเรื่องนี้หรือไม่

ความไม่แน่ใจดังกล่าวอาจเป็นสัญญาณว่า ต่อให้องค์กรเคยสื่อสารไปแล้ว ข้อความนั้นก็อาจยังไม่ชัดเจนหรือเกิดขึ้นไม่บ่อยพอที่จะทำให้พนักงานจดจำได้

‍

ไม่อยากกดดัน หรือไม่อยากให้มีคนใช้มากเกินไป

ในกลุ่มบริษัทที่ปล่อยให้พนักงานขอใช้สิทธิ์เอง เหตุผลที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุดคือ ไม่ต้องการกดดันให้พนักงานใช้สวัสดิการ คิดเป็น 49%

อีก 31% ยอมรับว่าต้องการให้มีการใช้สิทธิ์น้อยลงเพื่อช่วยควบคุมต้นทุน ส่วน 17% ระบุว่าไม่มีทรัพยากรเพียงพอที่จะส่งเสริมการใช้สวัสดิการอย่างต่อเนื่อง

เหตุผลเหล่านี้ก็พอเข้าใจได้ โดยเฉพาะในองค์กรที่มีทีม HR ขนาดเล็กหรือต้องดูแลพนักงานจำนวนมาก

แต่เมื่อองค์กรเลือกที่จะไม่สื่อสาร ผลที่ตามมาอาจไม่ใช่เพียงอัตราการใช้สิทธิ์ที่ต่ำลง หากยังรวมถึงการที่พนักงานไม่รู้ด้วยซ้ำว่าองค์กรมีอะไรให้พวกเขาบ้าง

‍

มีเพียง 18% ที่รู้ว่าตัวเองมีสิทธิ์อะไรครบทั้งหมด

ในกลุ่มพนักงานที่บริษัทมีสวัสดิการให้ มีเพียง 18% ที่บอกว่ารู้จักสวัสดิการทั้งหมดของตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นเงินบำนาญของบริษัท ประกันสุขภาพเอกชน โปรแกรมช่วยเหลือพนักงาน แผนเบิกค่ารักษาพยาบาล ประกันชีวิต เงินชดเชยเมื่อลาป่วยระยะยาว หรือความคุ้มครองโรคร้ายแรง

อีก 34% รู้จักเพียงบางส่วน ขณะที่ 10% ไม่รู้เลยว่าตัวเองมีสวัสดิการอะไรให้ใช้

การ “รู้ว่ามี” ก็ยังไม่เท่ากับ “เข้าใจว่าใช้ได้อย่างไร”

เมื่อถามถึงระดับความเข้าใจ มีเพียง 18% ที่บอกว่าเข้าใจสวัสดิการทั้งหมดอย่างครบถ้วน 38% เข้าใจเกือบทั้งหมด และอีก 40% เข้าใจเพียงบางส่วน

นั่นหมายความว่า แม้องค์กรจะระบุรายการสวัสดิการไว้ครบ พนักงานจำนวนมากก็อาจยังไม่เข้าใจเงื่อนไข วิธีใช้ หรือสถานการณ์ที่ควรขอรับความช่วยเหลือ

‍

การใช้สิทธิ์น้อย ไม่ได้แปลว่าองค์กรประหยัดเสมอไป

GRiD ตั้งข้อสังเกตว่า การไม่ส่งเสริมให้พนักงานใช้สวัสดิการอาจไม่ได้ช่วยลดต้นทุนอย่างที่นายจ้างบางแห่งคาดหวัง

บริการสนับสนุนบางอย่างที่รวมอยู่ในสวัสดิการของพนักงาน โดยเฉพาะความคุ้มครองแบบกลุ่ม เช่น ประกันชีวิต การคุ้มครองรายได้เมื่อไม่สามารถทำงานได้ และประกันโรคร้ายแรง อาจเปิดให้ใช้ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมทั้งต่อพนักงานและนายจ้าง

หากพนักงานไม่รู้ว่ามีความช่วยเหลือเหล่านี้ ปัญหาสุขภาพ การเงิน หรือความเป็นอยู่ที่ควรได้รับการดูแลตั้งแต่ระยะแรกก็อาจถูกปล่อยไว้นานขึ้น

GRiD มองว่า สถานการณ์ดังกล่าวอาจนำไปสู่การต้องการความช่วยเหลือที่มากกว่าเดิม การลาหยุดที่ยาวขึ้น หรือค่าสินไหมที่สูงขึ้นในภายหลัง อย่างไรก็ตาม ผลสำรวจนี้สะท้อนการรับรู้และพฤติกรรมการสื่อสารเป็นหลัก ไม่ได้พิสูจน์โดยตรงว่าการสื่อสารน้อยเป็นสาเหตุของผลลัพธ์เหล่านั้น

‍

ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่งบ แต่อยู่ที่สวัสดิการถูกซ่อนไว้ที่ไหน

สถานการณ์ที่จะกล่าวถึงต่อไปนี้ อาจเป็นภาพที่คุ้นเคยสำหรับ HR ไทยในหลาย ๆ องค์กร

ทีม Compensation & Benefits หรือ C&B ออกแบบสวัสดิการไว้อย่างดี แต่รายละเอียดทั้งหมดกลับอยู่ในคู่มือพนักงานเล่มหนา อยู่บนอินทราเน็ตที่ไม่มีใครจำทางเข้าได้ หรือถูกส่งผ่านอีเมลเพียงครั้งเดียวในวันปฐมนิเทศ

หลังจากนั้น ไม่มีใครหยิบขึ้นมาพูดถึงอีก จนกว่าพนักงานจะเป็นฝ่ายถามเอง

ปัญหาจึงอาจไม่ใช่แค่ว่าองค์กร “มีสวัสดิการอะไร” แต่รวมถึงพนักงานได้ยินเรื่องนั้นเมื่อไร เข้าใจหรือไม่ และนึกออกหรือเปล่าว่ามีสิทธิ์นี้อยู่ในวันที่ต้องการความช่วยเหลือจริง ๆ

การทำให้สวัสดิการสร้างคุณค่ามากขึ้นอาจไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการเพิ่มงบ เพิ่มจำนวนสวัสดิการ แต่เริ่มจากการเปลี่ยนข้อมูลที่กระจัดกระจายให้เข้าใจง่าย สื่อสารซ้ำในหลายจังหวะ และย้ำเตือนพนักงานเมื่อสวัสดิการนั้นมีความเกี่ยวข้องกับช่วงเวลาในชีวิตของพวกเขา

เพราะสำหรับพนักงาน สวัสดิการที่มีอยู่แต่ไม่เคยรู้ว่ามี ก็แทบไม่ต่างจากการไม่มีเลย

ไม่ใช่เพียงว่าองค์กรของคุณจัดสวัสดิการไว้ดีแค่ไหน แต่พนักงานรู้จริงหรือไม่ว่า ในวันที่ต้องการความช่วยเหลือ พวกเขาสามารถหันไปใช้สิทธิ์อะไรได้บ้าง?

‍

Source:

• GRiD, “In over a third (38%) of businesses, employee benefits take-up is left to the employees to initiate themselves” (ข่าวเผยแพร่ 1 ก.ย. 2569; เผยแพร่บนเว็บไซต์ 2 ก.ย. 2569): https://grouprisk.org.uk/2026/09/02/in-over-a-third-38-of-businesses-employee-benefits-take-up-is-left-to-the-employees-to-initiate-themselves/